HİSSE DEVİR KAZANCI VE VERGİLENDİRME

A-  LİMİTED ŞİRKETLER

Limited şirketlerde, hisse senedi ya da ilmühaber çıkartılamadığı için, şirket hissesi ne zaman satılırsa satılsın, bundan doğan kazanç  “değer artışı kazancı” olarak gelir vergisine tabi tutulur. (GVK- Mükerrer Mad. 80/4)

Vergilendirme sırasında, iktisap bedeli, hisselerin elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere, Türkiye İstatistik Kurumu’nca belirlenen ÜFE endeksindeki artış oranında artırılarak tespit ediliyor. Endekslemenin yapılabilmesi için artış oranının % 10 veya üzerinde olması gerekiyor.

Elde edilen kazancın, (2015 Yılı için) 10.600 TL’ sı gelir vergisinden müstesnadır. Bu tutarı aşan kısım da gelir vergisine tabi tutulur.

B-  ANONİM ŞİRKETLER

Hisse senetlerinden gelir elde etmenin diğer bir yolu ise elden çıkartmaktır. Diğer deyişle satıştır.

Hisse senedinin elde edilişi ile elden çıkarılışı arasındaki fark Gelir Vergisi Kanunu’na göre “Değer Artış Kazancı” olarak Gelir Vergisine tabi tutulmaktadır. 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren iktisap edilen tam mükellef kurum hisse senetlerinin iki yıl içinde elden çıkarılması halinde elde edilen kazanç, değer artış kazancı olarak gelir vergisine tabi olacaktır. (GVK- Mükerrer Mad. 80/1)

İki yıl geçtikten sonra satılan hisse senetlerinin alım-satım kazancı ise vergi dışıdır.

GVK-Mükerrer Madde 80: Değer Artışı Kazançları (4783 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle değişen madde) Yürürlük; 01.01.2003 tarihinden geçerli olmak üzere 09.01.2003.

Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazançlarıdır.

1. (5281 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle 01.01.2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere değişen bent.) Yürürlük; 01.01.2006.

İvazsız olarak iktisap edilenler ile tam mükellef kurumlara ait olan ve iki yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetleri hariç, menkul kıymetlerin veya diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar.

2. 70 inci maddenin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde yazılı hakların (ihtira beratları hariç) elden çıkarılmasından doğan kazançlar.

3. Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ve bunların kanunî mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançlar.

4Ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar.

Anonim Şirket ortaklarının hisselerinin senede bağlanıp bağlanmamış olması vergilendirme açısından bu noktada önem arz etmektedir.

Çünkü hisse senedi çıkarılmamış paylar, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 80. maddesi 4. fıkrasına göre vergilendirilmekte ve ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan değer artış kazancı olarak nitelenerek iktisap tarihinden itibaren 2 yıllık sürenin geçmesi ile edinilen vergi muafiyeti yok olmaktadır. Diğer deyişle ne zaman satılırsa satılsın değer artış kazancı olarak vergilendirilecektir.

Bu hususu maddeler halinde özetlemek gerekirse;

b.1-) Hisse Senedi Bastırılmamışsa.

Hisse senedi veya ilmühaber yoksa Anonim Şirket ortağı, hissesini kaç yıl sonra ve kime satarsa satsın, bundan doğan kazanç “Değer artışı kazancı” olarak, gelir vergisine tabidir. (GVK Mükerrer Md. 80/4)

Vergilendirme sırasında, iktisap bedeli, hisselerin elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere, Türkiye İstatistik Kurumu’nca belirlenen ÜFE endeksindeki artış oranında artırılarak tespit ediliyor. Endekslemenin yapılabilmesi için artış oranının % 10 veya üzerinde olması gerekiyor.

Elde edilen kazancın, (2015 Yılı için) 10.600 TL’ sı gelir vergisinden müstesnadır. Bu tutarı aşan kısım da gelir vergisine tabi tutulur.

b.2-)  Hisse Senedi Bastırılmışsa.

İki yıldan fazla süre ile elde tutulan hisse senetlerinin, elden çıkartılmasından doğan kazanç, tutarı ne olursa olsun, gelir vergisine tabi değil. (GVK mükerrer Md. 80/1)

b.3-) İlmühaber Bastırılması.

Geçici İlmühaberler de hisse senedi olarak kabul ediliyor. Bu nedenle, ilmühaberlerin elden çıkartılması da hisse senetlerinin elden çıkartılması gibi değerlendiriliyor. Görüldüğü gibi, hisse senedi bastırmamış olmanın doğuracağı bu sonuçtan “Geçici İlmühaber” çıkartılmak ve elden çıkarma işlemini bu ilmühaberlere dayanarak gerçekleştirmek suretiyle vergi avantajından yararlanmak da mümkündür.

C-  KDV AÇISINDAN AVANTAJLAR.

Gerçek kişilerin hisselerini ya da hisse senetlerini satmaları KDV’nin konusuna girmediği açıktır. KDVK’ na göre, hisse senedi satış işlemi kural olarak KDV’ ye tabi değildir. KDV Kanunu’nun 17/4-g maddesinde, “Hisse Senedi” satışlarının, KDV’den müstesna olduğu açıkça belirtiliyor. Geçici ilmühaber ile yapılan satışlar da hisse senedi olarak kabul ediliyor.

KDVK-17/4-g (Diğer İstisnalar):(6552 sayılı Kanunun 26 ıncı maddesiyle değişen ibare; Yürürlük 11.09.2014)

Külçe altın ve külçe gümüş teslimleri ile kıymetli taşların, 6.12.2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre Türkiye’de Kurulu borsalarda işlem görmek üzere ithali, borsaya teslimi ve borsa üyeleri arasında el değiştirmesiDöviz, para, damga pulu, değerli kâğıtlar, hisse senedi, (6111 Sayılı Kanunla değiştirilen ibare Yürürlük; 25.02.2011)tahvil, varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikaları…

Kurumlar vergisi mükelleflerinde (Şirketlerde) ise durum farklıdır. Ancak KDV açısından vergi avantajını açıklamadan evvel bir hususu hatırlatmakta fayda vardır.

KVK’ nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, taşınmazlar ve iştirak hisseleri ile kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançlara ilişkin istisna düzenlenmektedir. Bu bentte belirtilen koşulların sağlanması halinde, kurumların en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazlar ve iştirak hisseleri ile aynı süreyle sahip oldukları kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançların % 75’ lik kısmı kurumlar vergisinden istisna edilmektedir.

“İştirak Hisseleri” deyimi, menkul değerler portföyüne dahil, hisse senetleri ile ortaklık paylarını ifade etmektedir. Bunlar, Anonim Şirketlerin ortaklık payları veya hisse senetleri (Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım ortaklıkları hisse senetleri dahil), Limited Şirketlere ait iştirak payları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komanditer ortaklarına ait ortaklık payları, iş ortaklıkları ile adi ortaklıklara ait ortaklık payları, kooperatiflere ait ortaklık payları olarak sıralanabilir.

Dolayısıyla hisse senedi veya ilmühaber bastırılmış olsun veya olmasın kanuni şartları taşıyan iştirak kazançları kurumlar vergisi kapsamında düzenlenen iştirak hisseleri kazançları istisnasından faydalanacaktır.

Kurumlar açısından esas önemli olan konu KDV avantajıdır. Kurumlar vergisi mükelleflerinde hisse senedi ya da ilmühaber bastırılmışsa satış işlemi KDV’ye tabi değildir. (KDVK. m.17/4-g)

Hisse senedi veya ilmühaber yoksa satış iştirak hissesi satışı olarak değerlendirilecektir. İştirak hissesi bir anonim ya da Limited Şirkete ait olabileceği gibi sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komanditer ortaklarına ait ortaklık payı, iş ortaklıkları ya da adi ortaklıklara ilişkin iştirak de olabilir.

KDVK md. 17/4-r (Diğer istisnalar): 5615 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle değişen bent. Yürürlük: 04.04.2007.

Kurumların aktifinde veya belediyeler ile il özel idarelerinin mülkiyetinde, en az iki tam yıl süreyle bulunan iştirak hisseleri ile (5793 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 06.08.2008) taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimler ile bankalara borçlu olanların ve kefillerinin borçlarına karşılık taşınmaz ve iştirak hisselerinin (müzayede mahallerinde yapılan satışlar dahil) bankalara devir ve teslimleri.

KDVK 17/4 g ve r bentleri incelendiğinde açıkça görülmektedir ki;

İştirak edilen şirketin hisse senedi ya da ilmühaberi bastırılmamışsa sahip olunan pay iştirak hissesi olarak kabul olunacak ve düzenleme uyarınca edinme tarihinden itibaren iki yıl içinde satılırsa % 18 KDV’ye tabi olacaktır. Diğer bir ifade ile KDV istisnasından faydalanmak için iki tam yıl elde bulundurma şartı aranacaktır. Diğer iştirak hisseleri için de durum aynıdır.

 

RASİM SEZER

S.M. MALİ MÜŞAVİR &  BAĞIMSIZ DENETÇİ (SPK-KGK)