EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARIN VERGİ VE SGK DURUMU

RASİM SEZER
S.M.MALİ MÜŞAVİR & BAĞIMSIZ DENETÇİ

 

1-) İş Kanuna Göre Ev Hizmetlerinde Çalışanların Durumu.

İş Kanunu’nun 4.maddesi “İstisnalar” başlığı adı altında düzenlenmiş ve Kanun maddesinde sayılan işlerde ve iş ilişkilerinde İş Kanununun uygulanmayacağı belirtilmiştir. 4.Maddenin (e) bendi “Ev Hizmetlerinde” diyerek, ev hizmetlerinde yapılan işleri İş Kanunu kapsamı dışına çıkarmıştır. Çocuk Bakıcısı/Aşçı/Bahçıvan/Temizlikçi/Hizmetçi de ev hizmetlerine girdiğinden çalışanların hakları İş Kanunu kapsamında değil Borçlar Kanunu kapsamında değerlendirilecektir.

Ev hizmetlerinde yapılan işler İş Kanunu kapsamına girmediğinden diğer bir ifadeyle bu işlerde çalışan Çocuk Bakıcısı/Aşçı/Bahçıvan/Temizlikçi/Hizmetçi iş kanunu hükümlerinden yararlanamadıkları için “Kıdem Tazminatı” da alamazlar.

 

2-) SGK’ ya Göre Ev Hizmetlerinde Çalışanların Durumu.

a-On Günden Az Çalışanlar.

On günden az ev hizmetlerinde çalıştıranlar, bu kişileri SGK’ ya bildirdikleri ve kaydettikleri takdirde, iş kazası ve meslek hastalıkları konusunda çalışanlarını güvenceye alırlar. Evde temizlik yaparken meydana gelen yaralanmalarda, yanık vakası olduğunda veyahut temizlik sırasında kullanılan kimyasal maddelerden kaynaklı bir meslek hastalığı durumunda gündelikçinin tedavi giderleri Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanır. Çalıştıran kişi de gündelikçinin tedavi masraflarından veya muhtemel bir tazminat talebinden kurtulur.

Mevzuatta yapılan son değişiklikler ile gündelik çalışanlar için kolay sigorta hükümleri uygulanıyor. Klasik yöntemle form doldurarak sosyal güvenlik merkezleri üzerinden sigorta yaptırılabileceği gibi, e-devlet üzerinden veya SMS ile sigorta yaptırmak da mümkün. E-devlet üzerinden sigorta yaptırıldığında, prim ödemesinin banka vasıtası ile yapılması gerekiyor. SMS ile sigorta yaptırıldığında ise prim tutarı, telefon faturasına eklenerek tahsil ediliyor. Bunun için sadece telefon hattının mobil ödemeye açık olması gerekiyor.

10 (On) günden az Ev hizmetlisi / Gündelikçi çalıştıranların, öncelikle işveren kayıt işlemi yapması gerekiyor. Bunun için işveren TC kimlik numarası yazıp 5510’a SMS atılıyor. Onay SMS’ geldikten sonra çalıştırılacak gündelikçinin TC kimlik numarası ile ayın hangi günü çalıştırılacağı yazılarak tekrar SMS atılıyor. Sigorta tescili yapıldıktan sonra ödenmesi gereken prim tutarı günlük asgari ücretin %2’si üzerinden hesaplanıyor.

b-Ev hizmetlerinde ay içinde 10 gün ve daha fazla süreyle çalışanlar.

Ev hizmetlerinde işveren yanında 10 gün ve daha fazla süreyle çalışanlar, Kanunun ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrası gereğince 1.4.2015 tarihinden itibaren ücretle ve sürekli çalışma şartı aranmadan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılara sağlanan haklardan aynı şekilde yararlanacaktır. Bu sigortalılar hakkında Kanunun uzun ve kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası ve 4447 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre işsizlik sigortası hükümleri uygulanacaktır.

c- Sigortalılık başlangıç tarihi ve bildirimi.

Ev hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla süre ile çalışanların bildirimi “Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge” ile yapılır. Bildirgedeki işe giriş tarihi sigortalılık başlangıç tarihidir. İşverenlerin bu bildirgeyi çalışmanın başladığı ayın sonuna kadar ikamet ettikleri yere en yakın üniteye vermeleri zorunludur. “Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge” dışında yapılan bildirimler Kurumca geçerli sayılmayacaktır.

d- Ceza uygulaması.

Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge’nin işverence çalışmanın başladığı ayın sonuna kadar Kurum ünitelerine verilmemesi halinde işverene her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.

e- Prim Oranları.

Ev hizmetlerinde 10 gün ve fazla süre ile çalışanların prim oranları Kanunun ek 9 uncu maddesi kapsamında ayda 10 gün ve daha fazla süre ile sigortalılığı olanların primleri gerçek kişi işverenler tarafından ödenir. Bu primin % 20’si uzun vadeli sigorta kolları, % 12,5’i genel sağlık sigortası, % 2’si iş kazası ve meslek hastalıkları sigortası primidir. İşverenler ayrıca sigortalı ve işveren hissesi ile birlikte % 3 oranında işsizlik sigortası primi de ödeyeceklerdir.

 

3-) Evlerde, temizlik işlerinde çalıştırılanlara ödenen ücretlerden vergisi kesintisi.

Evlerde, temizlik işlerinde çalıştırılanlara ödenen ücretlerden, gelir vergisi kesintisi yapılmıyor (Gelir Vergisi Kanunu Md. 23/6). Aynı maddeye göre ‘sütnine’ ve ‘dadılara’ (sadece çocuk bakanlara) ödenen ücretler de gelir vergisinden müstesna tutuluyor. Ancak, ‘mürebbiyelere’ yani çocuğun eğitim ve bakımı ile görevlendirilen kadınlara ödenen ücretler, GVK 23/6. maddenin parantez içinde yer alan bir hüküm uyarınca, istisna kapsamında değil. Yani mürebbiye ücretlerinin gelir vergisine tabi tutulması gerekiyor.

Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge’den 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı tablonun IV/2-e bendi kapsamında bir defaya mahsus damga vergisi kesilecektir. Damga vergisi işverenin ilk prim ödemesine ilave edilerek tahsil edilecektir.